Blog
mei 14

De terugnameplicht van afgedankte elektrische en elektronische toestellen

Oude toestellen horen niet zomaar gedumpt te worden of op de toch al veel te grote afvalberg belanden. Om elektronische apparaten uit het reguliere afvalcircuit te houden én sluikstort te vermijden, voerde de overheid in 2001 een terugnameplicht voor afgedankte elektrische en elektronische toestellen in. Dit moet ervoor zorgen dat verkopers de afgedankte toestellen zonder morren terugnemen, zodat ze gerecycleerd kunnen worden. 

Ook onlinehandelaars zijn onderworpen aan de terugnameplicht. Bij het toekennen van haar kwaliteitslabel kijkt SafeShops.be, samen met Sirius Legal, dan ook streng toe op de naleving van deze wettelijke verplichting. We merken bij Sirius Legal echter geregeld in het kader van onze certificeringsopdrachten voor SafeShops.be dat online handelaars zich niet bewust zijn van hun terugnameplicht of niet weten wat deze precies inhoudt. Via deze korte bijdrage willen we (toekomstige) SafeShops-leden een duwtje in de rug geven om aan alle wetgeving te voldoen.

Voor welke apparaten geldt de terugnameplicht?

In principe geldt de terugnameplicht voor alle elektrische en elektronische apparatuur die definitief niet meer gebruikt zullen worden, afkomstig van zowel huishoudens als bedrijven.

De wet maakt een onderscheid tussen huishoudelijke toestellen en professionele apparatuur. Ook apparaten gebruikt door bedrijven, maar die toch typisch huishoudelijk zijn (bv. koelkasten) vallen overigens onder “huishoudelijke” toestellen. Alleen toestellen die normaal gezien nooit binnen een huishouden gebruikt worden, worden beschouwd als professionele apparaten. Voorbeelden zijn een tandartsstoel, een drankautomaat, een bankautomaat, … Dit onderscheid is onder andere belangrijk omdat de terugname van huishoudelijke toestellen in principe gratis moet gebeuren (zie verder).

Binnen de huishoudelijke toestellen, vinden we:

  1. Warmte- of koude-uitwisselende apparatuur, bv. koelkasten, diepvriezers, warmtepompen, …
  2. Schermen, monitors en apparatuur met schermen (>100cm²), bv. laptop, televisie, …
  3. Lampen (behalve gloeilampen), bv. spaarlamp
  4. Grote apparatuur, bv. wasmachine, droogkast, vaatwas, …
  5. Kleine apparatuur (buitenafmetingen ≤ 50cm), bv. stofzuiger, strijkijzer, radio, rookmelder, …
  6. Kleine IT- en telecommunicatieapparatuur (buitenafmetingen ≤ 50cm), bv. smartphone, printer voor thuisgebruik, GPS, …

Wie moet apparaten terugnemen?

Zowel de producent, de tussenhandelaar als de eindverkoper zijn verantwoordelijk voor de inzameling en verwerking van afgedankte toestellen en moeten -onder bepaalde voorwaarden- het toestel van de klant op diens verzoek terugnemen.

Ook voor online handelaars?

Een eindverkoper is eenieder die in het Vlaamse Gewest producten verkoopt aan consumenten. Ook online handelaars vallen dus onder de terugnameplicht wanneer zij online elektrische en/of elektronische toestellen verkopen.

Wat houdt die terugnameplicht dan precies in?

De regel is eigenlijk eenvoudig: wie als eindverkoper een elektrisch of elektronisch toestel verkoopt, in de winkel of online, is wettelijk verplicht om bij de levering aan huis het overeenstemmende oude toestel ter plaatse bij de consument in ontvangst te nemen.

De terugname van huishoudelijke toestellen is overigens altijd gratis, als:

  1. de apparatuur alle onderdelen bevat die noodzakelijk zijn voor het functioneren ervan, en
  2. de apparatuur geen afvalstoffen bevat die er vreemd aan zijn, en
  3. de apparatuur geen verontreinigingen bevat die een risico voor de gezondheid en de veiligheid van het personeel bij de inleveringspunten opleveren, gelet op de geldende veiligheids- en gezondheidsvoorschriften.

Als aan 1° niet voldaan is, kun je kosten aanrekenen in verhouding tot het gebrek. Als aan 2° en 3° niet voldaan is, kun je de terugname weigeren.

De kosten verbonden aan de terugnameplicht kun je uiteraard doorrekenen aan de consument. Je bent dan wel verplicht om zichtbaar op de factuur te vermelden welk gedeelte van de kostprijs doorgerekend wordt om die kosten te dekken.

Andere verplichtingen verbonden aan de terugnameplicht

Potentieel herbruikbare toestellen gescheiden houden

Als je afgedankte toestellen in ontvangst neemt, dan moet je visueel beoordelen of deze eventueel hergebruikt kunnen worden voor hetzelfde doel. Zo ja, dan moet je ze scheiden van de niet-herbruikbare toestellen. Je kunt hiervoor ook beroep doen op kringloopcentra en hergebruikcentra voor EEA.

Informatieplicht

Daarnaast ben je verplicht om de consument op een duidelijk zichtbare plaats te informeren over het bestaan van de terugnameplicht. Dat kan bijvoorbeeld in je algemene voorwaarden of in de footer van je website.

Bijhouden van een register

Als je afgedankte toestellen teruggenomen hebt, dan moet je de volgende gegevens bijhouden in een register:

  1. de hoeveelheid teruggenomen toestellen;
  2. de datum van de terugname;
  3. de aard van de afvalstoffen;
  4. indien van toepassing, de naam en het adres van de inzamelaar, afvalstoffenhandelaar of -makelaar van de afgevoerde afvalstoffen;
  5. de naam en het adres van de ontvanger van de toestellen.

Uitzonderingen op de terugnameplicht

De terugnameplicht is niet van toepassing op:

  1. de apparatuur die noodzakelijk is voor de bescherming van de wezenlijke belangen van de veiligheid van lidstaten, met inbegrip van wapens, munitie en oorlogsmateriaal voor specifiek militaire doeleinden;
  2. de apparatuur die specifiek is ontworpen en geïnstalleerd om deel uit te maken van andere apparatuur die is uitgesloten van de terugnameplicht of niet onder het toepassingsgebied van de terugnameplicht valt, en die haar functie alleen kan vervullen als ze deel uitmaakt van die laatst vermelde apparatuur;
  3. de gloeilampen.
  4. de apparatuur die is ontworpen om de ruimte ingestuurd te worden;
  5. de grote, niet-verplaatsbare industriële werktuigen;
  6. de grote, vaste installaties, met uitzondering van apparatuur die zich in zulke installaties bevindt, maar die niet specifiek is ontworpen en geïnstalleerd als onderdeel van zulke installaties;
  7. de vervoermiddelen voor personen of goederen, uitgezonderd elektrische voertuigen op twee wielen waarvoor geen type goedkeuring is verleend;
  8. de niet voor de weg bestemde mobiele machines die uitsluitend voor beroepsmatig gebruik ter beschikking zijn gesteld;
  9. de apparatuur die speciaal is ontworpen en uitsluitend dient voor doeleinden van onderzoek en ontwikkeling en die alleen door een bedrijf aan een ander bedrijf ter beschikking wordt gesteld;
  10. de medische hulpmiddelen en medische hulpmiddelen voor in-vitrodiagnostiek, als die hulpmiddelen naar verwachting vóór het einde van hun levensduur infectieus zijn en niet gedesinfecteerd kunnen worden, en actieve implanteerbare medische hulpmiddelen.

Wat doe je dan als webshop met al die oude apparaten?

Hoe raak je op een reglementaire manier de afgedankte toestellen weer kwijt? Dat hangt af van de keuze van de producent! De producent kan er namelijk voor kiezen om zich aan te sluiten bij het collectieve systeem (zijnde Recupel of PV-Cycle) dan wel op individuele wijze te voldoen aan de terugnameplicht (door het opstellen en naleven van een individueel afvalpreventie- en afvalbeheerplan, goedgekeurd door OVAM).

Een lijst van de bedrijven wiens individueel afvalpreventie- en afvalbeheerplan goedgekeurd werd, vind je hier. In deze gevallen heeft de producent zelf een inzamelsysteem opgezet en kun je je gratis ontdoen van de afgedankte toestellen.

Als de producent daarentegen lid is van Recupel, dan kun je gebruik maken van de volgende mogelijkheden:

  1. Je kunt de afgedankte toestellen gratis meegeven met de leverancier, wanneer die een gelijkaardig nieuw product komt leveren.
  2. Je kunt ophaalpunt worden van huishoudelijk afgedankte toestellen als je aan een aantal voorwaarden voldoet. Recupel plaatst dan een boxpallet bij jou om de afgedankte toestellen in te plaatsen. Wanneer deze vol is, komt Recupel deze gratis leegmaken. Ophaalpunt worden? Klik dan hier.
  3. Je kunt de afgedankte toestellen (tegen betaling) laten ophalen door een erkend Recupel recycler bij jou in de buurt.
  4. Je kunt de afgedankte toestellen zelf naar een erkend Recupel recycler brengen.
  5. Voor herbruikbare afgedankte toestellen kun je ook terecht bij de kringloopcentra.
  6. Huishoudelijke afgedankte toestellen kun je ten slotte ook kwijt in het containerpark.

Meer weten over verplichte terugname van afgedankte toestellen als webshop of over e-commerce in het algemeen?

Neem vrijblijvend contact op

Bart-Van-den-Brande

 

Dit artikel werd geschreven door Bart Van den Brande, Managing partner bij Sirius Legal. Sirius Legal is een meertalig en open advocatenkantoor gesitueerd te Mechelen en Brussel. Sirius Legal is onze juridische partner voor de certificatie van SafeShops.be. Bekijk hier hun partnerpagina.